«آی تی من» های کوچک




وقتی رایانه سن و سال نمی شناسد وقتی شما دوازده یا سیزده ساله بودید چه کاری انجام می دادید؟ تفریحتان چه بود؟ شاید شما هم انشای تابستان خود را چگونه گذرانده اید را با سفرهای دور ایران یا بازی ها و شیطنت های کودکانه با بچه های محل و همسایه شروع می کردید. حق هم دارید، زمان ما نه علم این همه پیشرفت کرده بود و نه امکانات خاصی برای آموزش های تابستانی وجود داشت. نهایت تفریح های دیجیتالی نسل ما شاید یک دستگاه آتاری بود و یک تلویزیون ۲۱ اینچ لامپی. اما این روزها اوضاع فرق کرده است. شاید باورش برایتان سخت باشد؛ اما بچه های این دوره زمانه به جای بادبادک هوا کردن در تابستان به فکر گذراندن دوره های Network یا MCITP یا حتی دریافت مدارک حرفه ای سیسکو و مایکروسافت هستند. داستان وقتی جالب می شود که می فهمید این بچه های ۱۲ یا ۱۳ ساله در کلاس هایی شرکت می کنند که به طور کلی میانگین سنی افراد حاضر در کلاس بین ۲۵ تا ۳۰ سال است. بهناز آریا، قائم مقام موسسه آموزشی کهکشان نور که برگزار کننده دوره های حرفه ای مهندسی شبکه، امنیت و رایانه است در این باره می گوید: مدیریت مجموعه زمانی که متوجه تعدد حضور چند عضو کوچک در موسسه شد بسیار تعجب کرد؛ چراکه به دلیل شیوه تدریس و به شکل کلی دوره هایی که اینجا آموزش داده می شود معمولان سن دانشجویان ما بالای ۲۵ سال بوده و اکثر اوقات پرسنل بخش فناوری اطلاعات سازمان ها یا وزارتخانه ها متقاضی شرکت در دوره های ما هستند، اما این بار حضور این بچه ها در کنار افراد بزرگسال و هوش و یادگیری آنها با توجه به تخصصی بودن مباحث دوره ها از یک طرف و زبان انگلیسی از طرف دیگر باعث شد تا توجه ما به این نسل هم جلب شود. خرابکار حرفه ای! امیرسام قادسی ۱۳ ساله است. به پیشنهاد پدرش وارد این دوره ها شده و تاکنون نیز دوره Network را گذرانده است. از جمله تفریحاتش در منزل کار کردن با رایانه است. البته این کار کردن با کار کردن های معمولی متفاوت است. وقتی از پدرش سوال می کنی چرا او را به اینجا آورده است با خنده می گوید از آنجایی که بچه های این دوره زمانه هم به رایانه علاقه دارند و هم به جعبه ابزار، ترجیح دادم امیرسام به شکل تئوری و عملی این کارها را یاد بگیرد که خیلی در منزل شاهد خرابکاری هایش نباشیم. امیرسام می گوید که با گذراندن این دوره توانسته علاوه بر مباحث TCP/IP، مباحث پایه ای شبکه را نیز یاد بگیرد. هنوز برای آینده اش تصمیم خاصی نگرفته، اما می گوید دوست داشته وکیل شود؛ اما زیاد به دروس علوم انسانی علاقه ندارد برای همین رشته ریاضی و فیزیک را ترجیح می دهد. بورس بازی که شبکه دوست دارد پارسا فرجادمنش ۱۴ ساله است. ICDL، نتورک پلاس و MCITP دوره هایی است که تاکنون گذرانده است. جدیت و پشتکار را هم می توان درچهره اش دید و هم از صحبت هایی که می کند. می گوید: پولسازترین شغل دنیا بورس است. سرمایه گذاری در قسمت سهام. بعدش حسابداری، حسابداری مالی و بعد هم کامپیوتر. من در حال حاضر در بورس سرمایه گذاری کرده ام، اما با توجه به سن و تجربه نمی توانم در بخش حسابداری فعالیت کنم، پس به سراغ کامپیوتر آمدم و بعد از آن هم می خواهم اقتصاد را پیگیری کنم. پارسا تازه امسال کلاس سوم راهنمایی است. می خواهد در دبیرستان رشته تجربی بخواند. وقتی به او می گویی که تجربی چه ربطی به کامپیوتر دارد با زیرکی کودکانه اش اینگونه جواب می دهد: مسلما علاقه اولین چیزی بوده که باعث شده الان اینجا باشم. شاید اگر در آینده کاری نداشته باشم بتوانم از این رشته پول دربیاورم؛ اما هدفم این است که در آینده پزشک اطفال شوم و دوست دارم از آی تی در شغلم به شکل کامل استفاده کنم. می گوید MCITP و CNNA و هر چیزی که ربطی به شبکه و این طور چیزها داشته باشد، پایه اش نتورک پلاس هست و من هم به همین دلیل این دوره را انتخاب کردم. البته در آینده دوره های تخصصی را هم ادامه می دهم و تصمیم دارم که MCITP، بعدشSecurity، بعدش CEH را بگذرانم و در آخر هم بروم سراغ Cisco. فعالیت پارسا در اینترنت هم زیاد است. می گوید خیلی وقت ها به دلیل سنگینی مباحثی که در کلاس ها مطرح می شود مجبور می شوم به جست وجو در اینترنت بپردازم. برادران نت ورکی علیرضا و حسن خلیلی، دو برادری که یکی ۱۲ ساله و دیگری ۱۴ ساله است. برادر کوچک تر فقط دوره نت ورک پلاس را گذرانده و برادر بزرگ تر علاوه بر آن MCSE هم خوانده است. البته تا پیش از حضور در این دوره ها در منزل HTML و ICDL را خود یاد گرفتند. برادر کوچک تر می گوید هنوزم سنم برای فهم این مطالب کم است به همین خاطر تصمیم گرفتم دوره های بعدی را وقتی کمی بزرگ تر شدم بگذرانم؛ اما برادر بزرگ تر علاقه بیشتری به موضوعات دارد. تنها دغدغه اش این است که چرا سر کلاس ها شاگردان هم سن خودشان وجود ندارد. با شوخی می گوید اینجوری اصلا نمی توانیم شیطنت کنیم. حسن فعلا برای آینده تحصیلی اش تصمیم خاصی ندارد. هم رشته مکانیک را دوست دارد و هم به شکل کلی شاخه علوم تجربی را. برایش نمره خیلی مهم است. مدام اعتراض می کند که آنقدر سوالات در روز امتحان سخت است که هر کاری می کند نمی تواند نمره کامل را بگیرد. کلاسی با اختلاف سنی ۱۵ سال مهرزاد قاسمی دیگر دانشجوی ۱۳ ساله دوره های تخصصی آی تی است. نتورک پلاس را گذرانده و الان هم دوره MCSA را می خواند. از همه کم حرف تر و کمی هم خجالتی است. می گوید کلا به شبکه های کامپیوتری علاقه دارد و همین مساله هم باعث شده تا با جست وجو در اینترنت با این دوره ها آشنا شود. می خواهد در دبیرستان رشته ریاضی و فیزیک را پیگیری کند. زبان انگلیسی این بچه های کم سن و سال هم خوب است. و همین مساله هم باعث شده تا زیاد سر کلاس ها مشکل نداشته باشند. البته به جز یک مشکل و آن هم اختلاف سنی با سایر دانشجویان است. پارسا در این باره می گوید: خودم را برای مواجه شدن با همکاسی های سن بالا آماده کرده بودم حتی وقتی وارد کلاس شدم به خودم افتخار کردم که با این سن کم قرار است از همه این افراد جلو بزنم. امیرسام، اما می گوید وقتی وارد کلاس شدم و به همکلاسی هایم نگاه کردم بیرون آمدم. اولش ترسیدم، اما بعدش این موضوع را پذیرفتم و برگشتم سر کلاس. حسن اما با خنده می گوید من خیلی زود با همه دوست شدم. مهرزاد می گوید: همکلاسی هایم می گفتند یا تو خیلی زود برای یادگیری آمدی یا ما خیلی دیر. بچه های کلاس خیلی با ما نمی جوشیدند. البته حق هم دارند. مگر می شود یک آدمی که فوق لیسانس نرم افزار داشته یا پست اجرایی مهمی در بخش آی تی یک وزارتخانه دارد با منی که تازه سوم راهنمایی هستم دوست شود. در نتیجه تنها رابطه ما با همکلاسی ها بیشتر حول و حوش جزوه یا فایل های صوتی ضبط شده در سر کلاس است. معماری از واقعی تا مجازی بزرگ ترین دانشجوی نوجوان در این مرکز محمدرضا نظرآهاری است که ۱۷ سال دارد و هم اکنون نیز کلاس سوم دبیرستان است. دوره های نت ورک پلاس و مایکروسافت MCSE را گذرانده و اکنون نیز در حال گذراندن دوره سیسکو است!. رشته اش در دبیرستان ریاضی و فیزیک است و می خواهد معماری را در دانشگاه دنبال کند. همین موضوع باعث شد تا به شبکه علاقه پیدا کند، البته می گوید اولویتش شبکه و کامپیوتر است و بعد از آن معماری. اولین روز ورود او هم به کلاس به دلیل اختلاف سنی سخت بوده است؛ اما می گوید: اکنون با تمام همکلاسی هایش دوست شده است. حتی گاهی وقت ها استادشان به قدری از او تعریف می کند که شاید حساسیت دیگر همکلاسی های سن و سال دار هم تحریک می شود؛ اما به شکل کلی گویا از همه بچه های کلاس هم قوی تر است و با این سن حتی کمک حال برخی از بچه های کلاس در حل تمرین ها هم است. پنج سالی است که به دنبال یادگیری کامپیوتر است و پسر عمویش مشوق اصلی اش بوده است. قبل از ورود به این دوره ها PHP و امنیت وب را خودش و از روی منابع اینترنتی یادگرفته است. زبان انگلیسی را به خوبی می داند و می گوید: همیشه مقالات مرتبط با شبکه را از اینترنت دنبال می کند. بعد از سیسکو می خواهد دوره های مجازی سازی و VMWare را بگذراند. به نظر می رسد که از دیگر همکلاسی های هم سن و سالش هدفمندتر باشد که البته مهم ترین دلیلش سن بالاترش نسبت به آنها و مقطع تحصیلی اش یعنی دبیرستان است. قرار است در مسابقات دانش آموزی، دانشگاه شریف هم شرکت کند. البته می گوید سال قبل هم در این مسابقات شرکت کرده است، اما چون سن و سال و به نوعی تجربه اش کمتر بوده است، نتوانسته نتیجه دلخواه را بگیرد. نکته جالب اینجا است که محمدرضا به شکل آزاد در این مسابقات شرکت می کند نه از سوی مدرسه و نه هیچ نهاد دیگر. البته محمدرضا برای شرکت در این مسابقات باید یک تیم سه نفره هم داشته باشد که می گوید هم تیمی هایم را در اینترنت پیدا کردم و همه هم مثل یکدیگر هستیم. فکرهای بزرگ برای کودکان امروز به هر حال نسل جدید دانش آموزان با نسل های زمان ما خیلی تفاوت پیدا کرده اند. شاید دیگر آزمایش هایی مانند کاشتن لوبیا یا واکنش جوش شیرین و سرکه برای دانش آموزان جذاب نباشد. حتی دیگر جواب سوال «می خواهید در آینده چه کاره شوید؟» تنها دکتر، خلبان، مهندس و معلم نیست. بچه های امروز آینده نگرتر شده اند و از هم اکنون حتی برای بازار کار آینده خود در رشته های مختلف در حال تجربه هستند. مسیر بازار اشتغال عوض شده و همانطور که انتظار می رفت نفوذ آی تی در تمام صنایع باعث ایجاد مشاغل تازه ای شده است که اتفاقا درآمد خوبی هم به همراه دارد. از طرف دیگر سن یادگیری رشته های آی تی هم کاهش یافته است. شاید در گذشته کار با رایانه یا حتی یادگیری علوم مربوط به آن مستلزم داشتن مدرک تحصیلی یا گذراندن دروس پایه ای یا حتی تهیه منابع و کتاب های آموزشی بود، اما اکنون و از آنجا که نوجوانان امروزی تسلط بیشتری بر زبان انگلیسی دارند و یک منبع عظیم از اطلاعات رایگان به نام اینترنت را در دسترس خود دارند در نتیجه راحت تر از بزرگسالان می توانند، دوره های ابتدایی را فرا گرفته و بعد برای ورود به مراحل حرفه ای جذب موسسات آموزشی شوند. از سوی دیگر بازار کار این رشته ها به جای داشتن مدارک دانشگاهی بیشتر بر مدارک کاربردی و معتبر بین المللی استوار است. پس همانطور که از گفت وگوهای «آی تی من» های کوچک هم معلوم بود علاوه بر کسب دانش در این رشته ها، می توان رشته دیگری را هم در دانشگاه دنبال کرد. در نتیجه دور از ذهن نیست که در همین چند سال آینده شاهد مردان دیجیتالی باشیم که هر کدام تحصیلاتی مجزا در رشته هایی چون پزشکی، اقتصاد، عمران یا حتی حقوق داشته باشند.