فیلترینگ و کاربران ایرانی




رهبر معظم ا نقلاب سال ۱۳۸۰ در دیدار اعضای شورای انقلاب فرهنگی وضع اینترنت را در کشور «نابسامان» عنوان کردند و ضمن هشدار، بحث کنترل و پالایش پایگاه های مخرب و لزوم برخورد با تخلفات اینترنتی را در راس اولویت های فرهنگی دانستند و حتی برای انجام این کار، مهلت یکماهه تعیین کردند. رهبر معظم ا نقلاب سال ۱۳۸۰ در دیدار اعضای شورای انقلاب فرهنگی وضع اینترنت را در کشور «نابسامان» عنوان کردند و ضمن هشدار، بحث کنترل و پالایش پایگاه های مخرب و لزوم برخورد با تخلفات اینترنتی را در راس اولویت های فرهنگی دانستند و حتی برای انجام این کار، مهلت یکماهه تعیین کردند. همچنین، ایشان در جلسه پرسش و پاسخ دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی در بیست ودوم اردیبهشت ۸۲ فرمودند: در همه جای دنیا، وقتی جهاز عظیم و فراگیر اینترنت وارد می شود، معمولا فیلترهایی هم وجود دارد که هر کشور به فراخور تمایلات و تفکرات و مصالحی که دارد، آنها را کار می گذارد. این یک امر طبیعی است. در این جا هم، در آغاز کار، مقداری بی توجهی شد، لیکن بعد اقداماتی کردند و باید بکنند، این درست است. البته که باید فیلترهای مناسب و لازم را بگذارند. با توجه به اهمیت بحث فیلترینگ از دیدگاه رهبر معظم ا نقلاب، مسئولان کشور تلاش کرده اند با بهره گیری از روش های گوناگون و اتخاذ تمهیدات و نظارت دقیق، به این خواسته مهم تحقق بخشند. بر این اساس، در ماده ۲۱ و ۲۲ قانون جرایم رایانه ای، قوانینی برای بحث فیلترینگ مطرح شد که ارائه کنندگان خدمات دسترسی اینترنت، موظف هستند این قوانین را رعایت کنند. اما، با وجود همه این تلاش ها، در روزهای اخیر، بسیاری از کاربران اینترنت داخل کشور برای گذشتن از سد فیلترینگ مخابرات، به سراغ نرم افزارهای فیلترشکن، سایت های پروکسی و همچنین VPN (Virtual Private Network رفته و این رجوع کاربران به استفاده از این روش های عبور از فیلترینگ، باعث رشد فزاینده فروش اکانت های نرم افزارهای فیلترشکن و VPN شده است. در این میان، مخابرات هم گاهی اوقات با بستن همه پورت های VPN همراه با برخی پورت های دیگر مانند SSL، به ایجاد فیلترینگ برای این دسته از کاربران اقدام می کند. اگر چه اطلاعات تبادل شده توسط VPN، از طریق ارتباط امن SSL صورت می گیرد و بجز خود کاربر و رایانه سرور، هیچ فرد دیگری به آن اطلاعات دسترسی ندارد، ولی به علت رمزنگاری، رمزگشایی و بازرسی محتویات هر بسته، این سرویس عملکرد کندی دارد. بنابراین، با توجه به بسته شدن پورت های VPN در بعضی روزها، اکانت های HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure) و SOCKS از محبوبیت قابل توجهی در بین کاربران برخوردار شده اند. این دو اکانت، نوعی سرویس Secure Tunnel است که تقریبا کار VPN را انجام می دهند، البته با ضریب امنیتی بالا و سرعت بهتر. SOCKS یک پروتکل اینترنتی امنیتی است که در لایه نشست شبکه ارتباطی عمل می کند و دو نسخه دارد که هرکدام ویژگی های خود را دارند: SOCKS v۴ و SOCKS v۵. البته نسخه ۵ آن پیشرفته و کامل تر است و مرورگر اُپرا مینی هم که در بعضی از رایانه ها و تلفن های همراه نصب شده، با استفاده از همین پروتکل، می تواند از فیلترینگ عبور کند. از مهم ترین مزایای اکانت های HTTPS و SOCKS علاوه بر تغییر هویت کاربران به آن کشوری که می خواهند (Ip Dynamic)، می توان به امنیت بالا که معمولا با نصب فایروال های سخت افزاری در سمت سرور و رمزگذاری داده ها تأمین می شود، سازگاری کامل با انواع سیستم عامل ها (Windows ۳۲ & ۶۴ Bit – Mac – Ipad – Android – Linux Iphone)، بدون محدودیت در سرعت، زمان و پهنای باند، کیفیت و پایداری بالا، پشتیبانی از تمام سرویس های اینترنتی (همراه اول، ADSL Wireless، Wimax، GPRS و...) امکان تبادلات مالی با تمام وب سایت های تجارت الکترونیک (E Gold، Paypal و...)، سازگار با وب سایت های ارتباط جمعی ،(Gazzag،Orkut) جلوگیری از شنود و پیگیری اطلاعات محرمانه کاربران، دور زدن تحریم هایی که برای کاربران ایرانی در اینترنت اعمال شده، امکان به روزرسانی ویندوز و آنتی ویروس ها، دسترسی به وب سایت های اینترنتی فیلتر شده و قابلیت اجرا روی تلفن همراه را علاوه بر ایمنی ارتباطات و معاملات تجاری آنلاین آن، برشمرد. در صورت بستن پورت SSL، سایت هایی که با این پروتکل امن، رمزگذاری داده ها را انجام می دهند همچون بانک ها و مؤسسات مالی و اعتباری، خدمات الکترونیک آنها قابل دسترس نیست. همچنین، سرویس های ایمیل Gmail و Yahoo نیز به دلیل استفاده از پروتکل SSL، در صورت مسدود شدن این پورت، غیرقابل استفاده می شوند. در صورت بستن پورت SSL، عملا بخشی از اینترنت، با مشکل دسترسی مواجه می شود. البته بعضی از سایت ها مانند Facebook دو نسخه HTTP و HTTPS دارند که در این هنگام، نسخه HTTP آنها قابل مشاهده است. در این مواقع، استفاده از پراکسی HTTPS هم برای مشاهده این وب سایت ها، کاربردی ندارد. معمولا از HTTPS برای تراکنش های پرداخت آنلاین و همچنین تراکنش های حساس سامانه های اطلاعات سازمانی استفاده می شود. گفتنی است HTTPS را نباید با پروتکل انتقال ابر متن امن (S HTTP) که در RFC ۲۶۶۰ مشخص شده و غیرقابل فیلتر شدن است، اشتباه گرفت. گاهی وقت ها، محدودیت های فیلترینگ شامل پورت های SOCKS و SSH در داخل کشور نیز می شود.در بعضی روزها نیز، محدودیت پورت PPTP بعد از ساعت اداری اعمال می شد که کاربران، قبل از ساعت اداری، با استفاده از این پورت و بعد از آن، با استفاده از پورت L۲TP اقدام به عبور از فلیترینگ می کردند. پورت PPTP (Point to Point Tunneling Protocol) برای ساخت شبکه های خصوصی مجازی (VPN) مورد استفاده قرار می گیرد و نیاز به هیچ گونه تنظیمی نداشته و در تمام ویندوزها قابل استفاده است. مسدود کردن این پورت امکان استفاده از VPN ها را غیرممکن می کند که با بروز خطای ۸۰۰، ۸۰۶ و ۶۸۷ هنگام اتصال به وب، می توان از این موضوع آگاه شد. (L۲TP (Layer ۲ Tunneling Protocol و SSTP (Secure Socket Tunneling Protocol) نیز کاربرد مشابهی دارد. پورت SSTP هم که ترکیبی از پروتکل HTTP و SSL / TLS است، بعضی وقت ها شامل این محدودیت می شود و مخابرات برای کم کردن سرعت SSTP، کل پورت ۴۴۳ را که مربوط به آدرس های HTTPS است، محدود می کند که به این مساله، با چک کردن ایمیل ها در Gmail (بدون استفاده از VPN) می توان پی برد. البته باید توجه داشت SSTP از پروتکل های جدید و امن مایکروسافت بوده و فقط در ویندوزهای ۷ و Vista قابل استفاده است. هدف این پروتکل، فراهم آوردن ارتباطات رمز شده و شناسایی امن یک کارگزار وب است. برای اتصال به این پورت، نیاز به تنظیم خاصی نبوده و فقط باید تاریخ رایانه به روز باشد. گاهی اوقات نیز، ناآشنایی با تنظیمات پورت ها در فایروال ویندوز و آنتی ویروس های نصب شده در سیستم، مشکلی جدی برای کاربران مبتدی در عبور از فیلترینگ است. بتازگی نیز، شرکت زیرساخت الگوریتم، روش های جدید اتصال VPN را با استفاده از مهندسی معکوس شناسایی کرده و ارتباط آنها را قطع می کند، مانند آنچه برای اتصال های IP IP اتفاق افتاده است. از آنجا که کاربران تمایل دارند به هر نحوی اتصال بدون فیلتر را برای مشاهده سایت های شبکه های اجتماعی و فیلم چون youtube داشته باشند و قوانین کشور نیز این امر را نفی می کند، باید دید که این دور تسلسل در ادامه چگونه خواهد بود، آن هم با حضور شورای عالی فضای مجازی و اراده سخت آن برای قطع تمامی VPNها. محمدمهدی واعظی‌نژاد