وقتی RAW حرف اول را می زند




ممکن است عده ای هنگام کار کردن با دوربین عکاسی خود متوجه گزینه ای ناآشنا شده باشند. گزینه ای که شاید قابلیت های فراوانی را به کاربر ارائه می دهد و دریچه تازه ای را به روی او می گشاید. ممکن است عده ای هنگام کار کردن با دوربین عکاسی خود متوجه گزینه ای ناآشنا شده باشند. گزینه ای که شاید قابلیت های فراوانی را به کاربر ارائه می دهد و دریچه تازه ای را به روی او می گشاید. در بین همه عکاسان RAW نامی آشناست، ولی این حالت در بین بسیاری از کاربران دوربین های عکاسی ناشناخته است. RAW یک حالت است و در حقیقت این یک اصطلاح غلط بوده که از آن به عنوان یک فرمت یاد می کنند. هر شرکت دوربین سازی، استاندارد و فرمت خاصی را برای این حالت از عکسبرداری در نظر گرفته است. بهتر است به جای مقدمه چینی سراغ اصل مطلب برویم و با این حالت بیشتر آشنا شویم. برای درک بهتر مطلب ابتدا باید سفری به دنیای حسگرها داشته باشیم و با کارکرد آنها کمی آشنا شویم. در تمام دوربین های عکاسی دیجیتال از قطعه ای کوچک، اما بسیار حیاتی به نام حسگر استفاده می شود. در گذشته ای نه چندان دور قبل از عرضه دوربین های دیجیتال به بازار، این وظیفه به عهده فیلم یا همان نگاتیو های عکاسی بود. در واقع حسگر دوربین های دیجیتال از سلول هایی تشکیل شده که نسبت به نور حساس است و هرقدر تعداد این سلول ها بیشتر باشد دقت دوربین نیز بیشتر خواهد بود. طبیعی است که حسگر بزرگ تر، سلول های بیشتری را در خود جای می دهد و سبب افزایش کیفیت عکس ها می شود. البته نباید این موضوع را هم از قلم بیندازیم که کیفیت ساخت حسگر هم بسیار مهم است و در کیفیت عکس ها تاثیر بسیار چشمگیری خواهد گذاشت. در حقیقت وظیفه این سلول ها این است که مقدار نور دریافت شده را به صورت اطلاعات در بیاورند و ذخیره کنند. برای تشخیص رنگ توسط این سلول ها روی هریک از آنها یک فیلتر رنگی تعبیه شده است. ۲۵ درصد این فیلتر ها قرمز، ۲۵ درصد دیگر آبی و ۵۰ درصد باقیمانده، رنگ سبز را به خود اختصاص داده اند. نحوه قرارگیری این فیلتر ها در هر دوربین از یک الگوریتم خاص پیروی می کند. ممکن است برای عده ای این سوال به وجود آمده باشد که چرا درصد فیلتر رنگ سبز از دو فیلتر دیگر بیشتر است؟ نکته اینجاست که چشم ما نسبت به رنگ سبز حساس تر است و این رنگ را بهتر تشخیص می دهد. همان طور که مشخص است هر فیلتر در مکان مشخصی از حسگر واقع شده و ممکن است نقطه ای از تصویر روی حسگر قرار بگیرد که از لحاظ رنگ هیچ ارتباطی با فیلتر تعبیه شده در آن قسمت نداشته باشد. به همین دلیل ابتدا فایل خام سیاه و سفید توسط حسگر شامل اطلاعات مربوط به نور و اطلاعات مربوط به رنگ ذخیره می شود و سپس توسط نرم افزار، مورد پردازش قرار می گیرد. نرم افزاری که در دوربین به کار رفته است اطلاعات مربوط به هر سلول و سلول های اطراف آن را تحلیل می کند تا بتواند به رنگ اصلی دست یابد. موضوع مهم دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد تراز نورسفید است. یکی از تفاوت های عمده چشم ما با دوربین های عکاسی این موضوع که چشم ما می تواند به صورت خودکار، تراز نورسفید را با دقتی بسیار بالا تنظیم کند، اما دوربین های عکاسی از انجام چنین کاری با این دقت عاجز است. در گذشته برای حل چنین موضوعی از نگاتیو های خاص در شرایط نوری متفاوت استفاده می شد. با وارد شدن دوربین ها به عرصه دیجیتال این مشکل توسط نرم افزار درونی دوربین های عکاسی تا حدودی برطرف شد و یکی دیگر از فاکتورهایی که توسط نرم افزار دوربین روی فایل های خام تصاویر پیاده می شود، تراز نورسفید است. نرم افزار دوربین، فعالیت های دیگری همچون تنظیم روشنایی و کنتراست، کاهش نویز، شفاف سازی تصاویر و فشرده سازی آنها به فرمت JPEG را روی تصاویر پیاده می کند. اما هنگامی که تنظیمات دوربین روی حالت RAW قرار می گیرد، حسگر، تصاویر خام را ذخیره می کند. درحقیقت این امکان به کاربر داده می شود تا عمل تنظیم نور و کنتراست، خطی سازی و شفاف کردن تصاویر را خود، در رایانه شخصی انجام دهد و فرمت فایل خروجی را نیز خود تعیین کند. هنگامی که نرم افزار دوربین این عمل را انجام می دهد، تصویر دریافت شده توسط حسگر را به وسیله پردازشگر خود فشرده می کند و همین امر سبب می شود حجم عکس کاهش پیدا کند و از کیفیت آن کاسته شود. یکی از ویژگی هایی که باعث گرایش عکاسان حرفه ای به سمت عکاسی با حالت RAW شده است این بوده که نرم افزار دوربین عمل فشرده سازی را به وسیله فرمت JPEG هشت بیتی انجام می دهد. این عکس ها شامل سه کانال رنگی قرمز، سبز و آبی است و فایل هشت بیتی در هریک از این کانال ها شامل دو به توان هشت یا ۲۵۶ طیف رنگی است، اما در حالت RAW این طیف رنگی ۱۲ یا ۱۴ بیتی است(یعنی ۴۰۹۶ یا ۱۶۳۸۴ طیف رنگی را شامل می شود) و همین امر سبب می شود کیفیت رنگ ها بشدت افزایش پیدا کند. از دیگر ویژگی های مثبت حالت RAW فراهم آوردن امکان تنظیم تراز نورسفید (White Balance) در رایانه توسط کاربر است. هنگام عکسبرداری با فرمت JPEG، باید White Balance را با توجه به شرایط نوری محیط تنظیم کرد؛ در غیر این صورت نمی توان تغییر زیادی در رنگ عکس داد، اما هنگامی که تصاویر با حالت RAW ذخیره می شوند کاربر می تواند در رایانه، White Balance را به دلخواه و حتی برحسب درجه کلوین تغییر دهد و به رنگ مطلوب خود دست پیدا کند. این گونه سوژه عکس خود را از دست نخواهد داد و با بالاترین کیفیت تصاویر را شکار خواهد کرد. طبیعی است هنگامی که کاربر به صندلی خود تکیه داده و تغییرات مورد نظرش را روی عکس پیاده می کند، تسلط و تمرکزش بسیار بیشتر از زمانی است که با عجله دوربین عکاسی را تنظیم می کند. البته در این میان نباید این نکته را فراموش کنیم که توانایی نرم افزاری رایانه و پردازنده آن بسیار بیشتر از یک دوربین عکاسی است و همین امر سبب می شود کاربر به تصویری با کیفیت بالاتر دست پیدا کند. علاوه بر تمام این امکانات کاربر می تواند در حالت RAW کنتراست و روشنایی تصاویر را به وسیله رایانه خود تعیین کند. هنگامی که کاربر با فرمت JPEG عکس می گیرد این تنظیمات توسط دوربین روی عکس اعمال می شود ممکن است این سوال ذهن عده ای را درگیر خود کند که با نرم افزار فتوشاپ نیز می توان کنتراست و روشنایی تصاویر را تغییر داد؟ در حالت RAW کاربر می تواند درجات بیشتری از روشنایی و کنتراست را روی عکس اعمال کند بدون این که از کیفیت تصاویر کاسته شود. آخرین مزیتی که در حالت RAW می توان به طور بارز به آن اشاره کرد، کاهش نویز و شفاف سازی توسط خود کاربر است. هنگامی که یک عکاس، عکس های خود را به صورت JPEG ذخیره می کند عمل کاهش نویز و شفاف سازی توسط خود دوربین روی تصاویر اعمال می شود. هنگامی که کاربر خود سکان اعمال کاهش نویز و شفاف سازی را به دست می گیرد، می تواند تعیین کند که این عمل در چه زمان به چه میزان انجام شود. اما با وجود تمام این مزیت ها، حالت RAW ایرادهایی هم دارد. برای مثال هنگامی که شما در حال عکاسی با این حالت هستید، ممکن است ناگهان با این پیغام از سوی دوربین مواجه شوید که «حافظه دوربین پر شده است» چون در این حالت عمل فشرده سازی روی تصاویر اعمال نمی شود و دوربین، تصاویر را با حجمی چند برابر حجم فایل JPEG ذخیره می کند. علاوه بر این در بسیاری از مواقع به ثبت تصاویر آن هم با چنین کیفیت بالایی نیازی نیست. همچنین تنظیم عکس ها در رایانه در صورتی که تعداد آن زیاد باشد به حوصله ای فولادی نیاز دارد. در آخر بهتر است به این نکته اشاره کنیم که Adobe Photoshop بهترین نرم افزاری است که می تواند ویرایش عکس ها را در حالت خام انجام دهد. علی آزاد