محدوده شما کجاست




اتومبیل های الکتریکی، بزرگ ترین چالش پیش روی صنعت اتومبیل .... آیا ممکن است کم مصرف ترین اتومبیل های تولید انبوهی مثل تویوتا پریوس هیبریدی که می تواند هم با بنزین و هم با الکتریسیته کار کند، سرنوشتی بهتر از بایگانی شدن در موزه علم در انتظارش نباشد؟ این پرسشی اساسی است که در نمایشگاه اتومبیل موندیال امسال که دو هفته پیش در پاریس برگزار شد، از سوی کمپانی اتومبیل ساز پرسابقه فرانسوی رنو مورد بحث و بررسی قرار گرفت. کمپانی رنو در نمایشگاه امسال اعلام کرد که مشغول طراحی یک جفت اتومبیل الکتریکی بر پایه باتری است که تولید انبوه آنها در سال ۲۰۱۱ آغاز خواهد شد. به ادعای این کمپانی، این اتومبیل های جدید در مقایسه با اتومبیل های کم مصرف فعلی بسیار ارزان تر و بهینه تراند و دی اکسیدکربن به مراتب کمتری تولید خواهند کرد. رویای رنو در مورد اتومبیل های الکتریکی اش، اتومبیل های کوچکی است که اساسا به منظور رفت و آمدهای روزانه طراحی شده اند. رنو در نمایشگاه پاریس امسال از اتومبیلی مفهومی پرده برداشت که طرحی از یک اتومبیل الکتریکی مناسب برای رفت و آمدهای روزانه را به نمایش می گذاشت: نسخه ای الکتریکی از مدل کانگو (Kangoo)، ون چند منظوره رنو که پنجره های سبز رنگ آن توجه بسیاری از بازدیدکنندگان را به خود جلب کرده بود. علاوه بر رنگ سبز درخشان پنجره های این ون که برای به حداقل رساندن نیاز به تهویه مطبوع طراحی شده اند، در کانگوی جدید باتری یون لیتیومی وجود دارد که می تواند با شارژ متوسط، این اتومبیل را تا مسافت ۱۶۰ تا ۲۰۰ کیلومتر بکشاند. این دامنه حرکت، به گفته سرج یوکوز (S.Yoccoz)، مدیر پروژه اتومبیل الکتریکی رنو «مصرف آن دسته از مشتری های ما که از اتومبیل های شان برای رفت و آمدهای روزانه و شاید سفرهای کوتاه پایان هفته استفاده می کنند، به راستی کافی خواهد بود.» با توجه به این ارزیابی، یوکوز پیش بینی می کند که اتومبیل های الکتریکی ای از این دست می توانند تا سال ۲۰۱۵ بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از بازار اروپا را در اختیار بگیرند. این در حالی است که سهم اتومبیل های هیبریدی که ترکیبی از موتور احتراق داخلی بر پایه سوخت های فسیلی یا زیستی با موتور الکتریکی هستند، تنها ۲ درصد از سهم بازار جهانی اتومبیل را در اختیار دارند. البته رنو نخستین کمپانی اتومبیل سازی نیست که می خواهد بازار اتومبیل های کوچک شهری را با نمونه های الکتریکی مبتنی بر باتری بیازماید. کمپانی میتسوبیشی موتورز نیز در همین نمایشگاه اعلام کرد که فروش آزمایشی مینی اتومبیل جدیدش موسوم به i MiEV را با دورنمای فروش انبوه آن در سال ۲۰۱۰، از ماه دیگر در بازار اروپا آغاز خواهد کرد. از سوی دیگر کمپانی دایملر نیز اعلام کرد فروش نسخه مبتنی بر باتری اتومبیل پرطرفدارش موسوم به Smart Fortwo که از سال پیش در لندن در حال آزمایش بوده است را در پایان سال ۲۰۰۹ آغاز می کند. در واقع آنچه که کمپانی رنو در نمایشگاه پاریس امسال بر آن به عنوان دورنما و اساس طراحی محصولات آینده این کمپانی بر آن تکیه داشت این مسئله بود که گسترش اتومبیل های الکتریکی در بازار اتومبیل، مسئله ای کاملا ضروری است. در واقع رنو معتقد است با توجه به این که اتومبیل های هیبریدی نمی توانند آن سطحی از مصرف سوخت و تولید آلاینده ها که دولت ها و مشتری ها از کمپانی های اتومبیل ساز توقع دارند را برآورده کنند، تغییر رویکرد این کمپانی ها به سوی تولید اتومبیل های الکتریکی، اجتناب ناپذیر خواهد بود. رنو می گوید اتومبیل الکتریکی این کمپانی، همان سدشکنی مورد نیاز در صنعت اتومبیل است، چرا که راندن کانگوی الکتریکی که در نمایشگاه پاریس امسال به نمایش درآمد در صورت استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر برای شارژ باتری، هیچ دی اکسیدکربنی تولید نمی کند و حتی اگر فرض کنیم قرار باشد باتری این اتومبیل با استفاده از شبکه برق سراسری تولید شده توسط نیروگاه های ذغال سنگی شارژ شود نیز میزان دی اکسیدکربن تولید شده برای آن، به ازای هر کیلومتر بیش از ۶۰ گرم نخواهد بود. البته این میزان در کشوری مثل فرانسه که ۸۰ درصد از برق شبکه سراسری آن توسط نیروگاه های هسته ای تولید می شود، به مراتب کمتر خواهد بود. هر کدام از سناریوهای فوق و حتی اگر بدترین آن که تولید ۶۰ گرم دی اکسیدکربن به ازای هر کیلومتر است را هم در نظر بگیریم، در مقایسه با ۱۳۰ گرم دی اکسید کربنی که به ازای هر کیلومتر، از لوله اگزوز نسخه دیزلی کانگو خارج می شود، بهبودی دست کم ۵۰ درصدی را نشان می دهد. این در حالی است که نسخه دیزلی کانگو در کلاس اتومبیل های هم ردیف خود بازده نسبتا قابل قبولی دارد. آنطور که به نظر می رسد، باتری های یون لیتیومی که قرار است دست کم در نخستین دور از محصولات الکتریکی جدید رنو مورد استفاده قرار گیرد، حاصل سرمایه گذاری مشترک میان کمپانی های ژاپنی نیسان و NEC با آن بخش از کمپانی رنو است که در زمینه توسعه تکنولوژی های مربوط به اتومبیل های الکتریکی فعالیت می کند. در واقع تکنولوژی های بعدی در زمینه باتری های لیتیومی که رنو در نظر دارد از آنها استفاده کند، تحت الشعاع عملکرد تکنولوژی فعلی این سرمایه گذاری مشترک قرار دارد که بر اساس فرایند شیمیایی یون لیتیوم مبتنی بر منگنز طراحی شده است. با این حال یوکوز در این باره می گوید: «فرآیند طراحی شده توسط نیسان و NEC یکی از ارزان ترین تکنولوژی های ممکن است.» مسوولان کمپانی رنو به حدی در مورد مدل های الکتریکی آینده شان مطمئن اند که در نمایشگاه پاریس امسال شرط بستند سادگی نسبی اتومبیل های الکتریکی این کمپانی باعث می شود تا این محصولات حتی از مدل شورولت ولت جنرال موتورز نیز ارزان تر از آب درآید. شورولت ولت در واقع یک اتومبیل هیبریدی با قابلیت اتصال به برق شهری است که جنرال موتورز در نظر دارد آن را در ۲۰۱۰ به طور رسمی روانه بازار کند. این شورولت که یک اتومبیل هیبریدی تمام عیار به حساب می آید، از دو قسمت اصلی تشکیل شده است: یک باتری با قابلیت شارژ توسط برق شهری که متناسب با رفت و آمد های شهری است و ترکیبی از یک موتور و ژنراتور که وظیفه تامین الکتریسیته مورد نیاز اتومبیل در مسافت های طولانی تر را به عهده خواهد داشت. یوکوز در این باره می گوید: «قرار دادن دو موتور در یک اتومبیل، آن را پیچیده تر و به نسبت گران تر خواهد کرد، اما با در نظر گرفتن تمام هزینه های زیربنایی یک اتومبیل، می توان دید که حتی چنین اتومبیل الکتریکی گرانقیمتی هم در مقایسه با نمونه های غیرالکتریکی از منظر اقتصادی گزینه بهتری خواهد بود.» اما طرح بسیار ارزانقیمت رنو در کنار ویژگی های خوبش نقطه ضعفی هم دارد که بی شک، دامنه حرکت آن است. به گفته یوکوز «قرار نیست با این اتومبیل به تعطیلات برویم.» اما فرانک وبر (F.Weber)، مدیر عامل خط تولید شورولت ولت در جنرال موتورز در این باره می گوید: «هیچ کس دوست ندارد در گوشه ای گرفتار شود که مجبور باشد بگوید خوب این یک اتومبیل کوچک است که به این منظور ساخته شده.» وبر پیش بینی می کند با این که بیشتر رانندگان در یک روز معمولی مسافت چندان زیادی را طی نمی کنند اما از اتومبیل شان انتظار بیشتری دارند. وبر معتقد است اتومبیل های الکتریکی کوچک با دامنه حرکت محدود، در قلمرو محدودی از بازار باقی می مانند و بنابراین هرگز به مقیاسی از تولید نمی رسند که برای پایین آوردن هزینه ها ضروری است، به ویژه این که قیمت این اتومبیل ها وابستگی شدیدی به باتری های یون لیتیوم همچنان گرانقیمت، دارد. به گفته وبر «اتومبیل های الکتریکی گزینه های خوبی نیستند.» در مقابل یوکوز می گوید دقیقا به همین خاطر است که اتومبیل سازان بزرگی مثل رنو، میتسوبیشی و حتی مرسدس بنز از اتومبیل های الکتریکی حرف می زنند و حتی تلاش می کنند که به فرآیند نصب و راه اندازی ایستگاه های شارژ نیز سرعت ببخشند. در واقع کمپانی رنو در حال حاضر مشغول همکاری با کمپانی آمریکایی Project Better Place مستقر در کالیفرنیا است تا در کشورهای دانمارک و اسرائیل ایستگاه های شارژ نصب کنند. این دو کشور جاهایی هستند که رنو نخستین اتومبیل های الکتریکی اش را عرضه خواهد کرد، محصولات جدیدی که با کانگو آغاز می شود و سپس به نسخه ای الکتریکی از سدان جدیدی موسوم به فلوئنس (Fluence) می رسد که هنوز رونمایی نشده است. از سوی دیگر کمپانی دایملر نیز برای نصب و راه اندازی ۵۰۰ جایگاه شارژ مخصوص اتومبیل های الکتریکی در شهر برلین، با کمپانی آلمانی RWE وارد شراکت شده است. دایملر در نظر دارد در نخستین فروش انبوه اتومبیل الکتریکی اش موسوم به Smart Fortwo، ۱۰۰ تا از این مدل را وارد شهر برلین کند. در جریان برپایی نمایشگاه پاریس امسال، مقامات شهر پاریس نیز اعلام کردند می خواهند تا سال ۲۰۱۰ چهار هزار اتومبیل الکتریکی را از طریق یک برنامه اجاره ای، وارد این شهر کنند. یوکوز معتقد است پس از طراحی و ساخت اتومبیل های الکتریکی مناسب، کمک به تسریع توسعه زیرساخت های مناسب برای راه اندازی جایگاه های شارژ و وادار کردن دولت ها به حمایت از توسعه اتومبیل های فوق پاک، به ترتیب دومین و سومین کارش خواهد بود. به گفته یوکوز «کار اصلی ما در مورد محصولات رایج مان این است که مشتری ها را پیدا کنیم، نیازهای شان را تعریف کنیم و سپس محصولی درخور نیازهای شان بسازیم. اما در مورد اتومبیل های الکتریکی آنچه باید در راس همه اینها انجام گیرد این است که بتوانیم یک مدل تجاری را دوباره تعریف کنیم.»